# Pop Iwan - szczyt z obserwatorium

> Najwyżej położone polskie obserwatorium astronomiczne otwarte w 1938 r., dziś na Ukrainie. Historia sprzed wojny i odbudowa ruin.

Opublikowano: 2022-04-28 · Aktualizacja: 2026-09-12

Najwyżej położone polskie obserwatorium astronomiczne? Otwarte w 1938 roku na szczycie **Pop Iwan** (2022 m n.p.m.) w paśmie Czarnohory (obecnie Ukraina) było w chwili otwarcia jednym z najnowocześniejszych tego typu obiektów na świecie. Obiekt pełnił funkcję zarówno obserwatorium astronomicznego jak i meteorologicznego, stanowiąc ważny element w [historii turystyki górskiej](/poczatki-turystyki-gorskiej-w-polsce) i zagospodarowania polskich gór. Jego pracę przerwał wybuch II Wojny Światowej. Na przełomie 1941/42 roku, po opuszczeniu go przez stacjonującą tam przez jakiś czas armię węgierską obiekt został rozgrabiony i doprowadzony do stanu ruiny. Ocalała optyka z zaawansowanego, podwójnego refraktora znajduje się obecnie w Planetarium Śląskim w Chorzowie (obiektyw 33 cm) oraz obserwatorium w Ostrowiku (obiektyw 25 cm).

### Obserwatorium “Biały Słoń” Obecnie

Obecnie naukowcy z Polski w porozumieniu z instytucjami ukraińskimi podejmują kroki w celu reaktywowania placówki jako obserwatorium meteorologicznego, interdyscyplinarnego ośrodka dydaktycznego, a nawet schroniska. Pierwsze prace budowlane (zabezpieczające) rozpoczęto w 2012 roku. W 2016 roku Uniwersytet Warszawski i Podkarpacki Uniwersytet Narodowy rozpoczęły remont kompleksu, w którym od 2017 roku mieści się polsko-ukraińska stacja ratownictwa górskiego. Tego typu obiekty na szczytach górskich, podobne do [wież widokowych](/wieza-widokowa-na-ruprechtickim-szpiczaku) w innych pasmach, pełnią istotną funkcję turystyczną i naukową.

![Pop Iwan Obserwatorium 2018](/wp-content/uploads/2022/04/Pop-Iwan-2018-1024x683.jpg)

Pop Iwan 2018,  fot: Veronika Leonets – lic CC BY-SA 4.0,

Może Cię też zainteresować artykuł na temat [widokowej platformy obserwacyjnej na Szyndzielni](/nowa-wieza-widokowa-na-szyndzielni).

## Szlaki na Popa Iwana

Na szczyt docierają dwa szlaki: czerwony, biegnący szczytami pasma Czarnohory, oraz zielony, prowadzący na szczyt z Vavirnyka. Ten drugi szlak oferuje najszybszą opcję dotarcia na szczyt – około 4 godziny, potrzbne na pokonanie nieco ponad 1200 metrów przewyższenia na dystansie niecałych jedenastu kilometrów [[link](https://link.locusmap.app/r/2tv7zh)]

Alternatywą może być  skorzystanie ze szlaków z miejscowości Dzembronia, których kombinacja umożliwia dotarcie na szczyt w około 4,5 godziny [[https://link.locusmap.app/r/iupj7r](https://link.locusmap.app/r/iupj7r)]. Planując wyprawę w te [tereny pograniczne](/galeria-u-stop-bieszczadow-i-beskidu-niskiego), warto zapoznać się z aktualnymi warunkami przekraczania granicy polsko-ukraińskiej.